«Қармақшы аудандық білім бөлімінің № 109 орта мектебі коммуналдық мемлекеттік мекемесінің дефектолог маманының ата-аналарға кеңесі.
Баланың сөйлеу дағдыларының дамуымен байланысты проблемалар, егер олардың елеулі себептері болмаса, егер оның жалпы дамуына көп көңіл аударса, сондай-ақ мамандардың күрделі емес ұсыныстарын пайдаланса, жойылуы мүмкін.
Баланың сөйлеу дамуындағы бұзылулар жақ бұлшық еттерінің дамуындағы кемшіліктермен байланысты, олар балалардың артикуляциялық аппаратының жай-күйіне тікелей әсер етеді.Сондай-ақ, баламен және тіл бұлшық еттерін дамытумен айналысу керек, ол үшін оны шаю қозғалыстарын жасауға мәжбүр ету, жақтарын үрлеу, ауызда ауа ұстап тұру, сондай-ақ оны ауыздың бір жартысынан екіншісіне домалату керек.
Сөйлеудің дамуына және жалпы ақыл-ойдың дамуына қол саусақтарының ұсақ моторикасы өте үлкен әсер етеді, оны ерте жастан бастау қажет. Баланың саусақтары қозғалмалы және мойынсұнғыш болуы үшін, оны жиі киімдегі түймелерді түймелеп, бауды байлауды үйрету керек.
Пластилиннен мүсіндеу моторикасын дамытуға жақсы көмектеседі, ол өзі өте қызықты сабақ болуы мүмкін, сондай-ақ баланың шығармашылық дамуы мен дұрыс сөйлеу дағдыларын қалыптастыруға көмектеседі.
Ата-аналар балалардың сөйлеу тілін дамытудағы бұзылуларды ерте жаста анықтамаса оны түзету айтарлықтай қиын болады.
Мұғалім-дефектолог кеңесі қажет белгілер:
- баланың шағын сөздік қоры;
- фонетикадағы кейбір дыбыстардың дұрыс айтылмауымен сипатталатын кемшіліктер;
- сөздің әр түрлі реңктерін ажыратуға байланысты қиындықтар;
- сылтауларды дұрыс қолданбау;
- көптеген сөздердің мағынасын түсінбеу және сөйлем құрастыра алмау;
Балаларда осындай белгілер болған кезде ата-аналардың бірінші кезектегі міндеті баламен белсенді сөздігін байытуға, грамматикалық құрылым мен байланыстырылған және түсінікті сөйлеуді құру ережелеріне үйретуге бағытталған тұрақты жұмыс болып табылады.
Баланың зат есімдерінен сөздік қорын қалыптастыруды бастау керек, біртіндеп оларға етістіктер мен сын есімдерді қосу керек. Ең төменгі сөздік қоры қалыптасқаннан кейін, тұрақты қайталау арқылы ғана қол жеткізіледі, ең жиі қолданылатын сылтаулармен сөздерге көшуге болады, олардың көмегімен сөздерді сөйлемдерге қосу механизмін меңгеруге болады.
Өз балаларымен оқыту және дамыту сабақтарын жүргізетін ата — аналарға шыдамдылық танытуы керек: осындай сабақтардың әрбір кезеңінде көп уақыт пен күш кетуі мүмкін, бірақ олардың нәтижелері сізді ғана емес, сондай-ақ Сіздің балаңызды да қуанта алады.
Жалпы моториканың және саусақтың қозғалуы жетіспеуі тілдік функциясына байланысты. Жазуға бейімделмеген, жалпы моториканың және саусақтың қозғалуы жетіспеуі мектептің төменгі сыныптарынан бастап, оқуға деген негативтік әсерін тигізуі мүмкін. Қолдың ұсақ моторикасы баланың дамуына, оқуына өте маңызды.
Қол моторикасын арттыруға арналған ойындар мен жаттығулар баланың тілінің дамуына да әсерін тигізеді. Бала саусақтарымен әр түрлі жаттығулар орындап, үлкен жетістіктерге жетеді және баланы сурет салуға үйретеді, ары қарай жазуға да көмектеседі. Егер баланың саусақтары шапшаң жұмыс жасап, иілгіш болса жазуы да әдемі болады.
Ұсақ моториканы дамытудың маңыздылығы неде? Адамның бас миында саусақ қимылына және сөйлеуге жауап беретін орталықтары өте жақын орналасқан. Ұсақ моторикаға әсер етеді және оны белсендіре отырып, көрші орналасқан сөйлеуге жауап беретін орталықты да дамыта аламыз.
Өз балаларымен оқыту және дамыту сабақтарын жүргізетін ата-аналарға шыдамдылық танытуы керек: осындай сабақтардың әрбір кезеңінде көп уақыт пен күш кетуі мүмкін,бірақ олардың нәтижелері сізді ғана емес, сондай-ақ сіздің балаңызды да қуанта алады.
«Қармақшы аудандық білім бөлімінің № 109 орта мектебі коммуналдық мемлекеттік мекемесінде түзете-дамыту жұмыстары 2021-2022 оқу жылында жоспарға сәйкес жүргізіліп жатыр. Ерекше білім алатын оқушылармен түзете дамыту жұмыстарын жүргізу арқылы динамикалық өсу байқалады. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларды әлеуметтік және медициналық –педагогикалық түзету арқылы қолдау, сол балалардың дамып-жетілуіне көмектесіп, жан-жақты қолдау жасай отырып , ішкі әлеуметтің қалыптасуына жағдай жасап және дамуына кедергі жасаушы ауытқуларды жеңуге көмектесудемін. Сезіну дамуын зерттеп оқушылардың деңгейін анықтап, сезіну моторикасын ,кеңістікте тұспалдауын , әлеуметтік –тұрмыстық тұспалдауды дамыту ең маңызды жұмыс болып табылады.
Сондықтан баланың дамуына ата-ана тарапынан берілетін көмек пен қолдауды,баланың оқыту жағдайын жақсарту басты болашақ жұмыстарымыздың бірі деп есептеймін. Біз тәрбиеленушілеріміздің даму кемшіліктерін кешенді түзетуге, олардың компенсаторлық даму механизмдерін қалыптастыруға, біздің педагогтар тарапынан білікті көмек алуға жағдай жасаймыз. Біз әр оқушымыздың жетістігіне қуанамыз!
Мектеп дефектологы : А.Жеткергенова
